هگمتانه، گروه مدیریت شهری: بعضی پروژه‌های شهری حاصل یک تصمیم مقطعی نیستند؛ پشت آنها سال‌ها مطالبه شهروندان، بررسی‌های کارشناسی و تجربه راهکارهای مختلف برای حل یک مسأله قرار دارد. پروژه تقاطع غیرهمسطح 13 آبان همدان از جمله طرح‌هایی است که در پی تداوم مشکلات ترافیکی یک محدوده پرتردد تعریف شده و اکنون با مشخص‌شدن پیمانکار و انعقاد قرارداد، به مرحله تازه‌ای رسیده است؛ مرحله‌ای که انتظار می‌رود زمینه اجرای راهکاری ساختاری برای ساماندهی جریان ترافیک در این بخش از شهر را فراهم کند.
به گزارش هگمتانه، محدوده 13 آبان طی سال‌های گذشته یکی از نقاط مورد توجه در برنامه‌ریزی‌های ترافیکی همدان بوده است. افزایش حجم تردد خودروها و ارتباط این محدوده با محورهایی همچون بلوار ولایت، ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت عبورومرور را بیش از گذشته آشکار کرد. تجربه تغییر هندسه این محدوده و تبدیل میدان 13 آبان به چهارراه چراغ‌دار در سال 1401 نیز بخشی از روند تلاش برای کاهش مشکلات ترافیکی بود؛ با این حال، تغییر شرایط تردد و افزایش نیازهای شبکه معابر نشان داد که برای ساماندهی این نقطه باید راهکاری فراتر از اصلاحات سطحی در نظر گرفته شود.
اکنون شهرداری همدان با پیگیری مطالعات و طی مراحل مناقصه، اجرای تقاطع غیرهمسطح دوربرگردان 13 آبان را در دستور کار قرار داده است. بر اساس اعلام رئیس کمیسیون فنی، عمرانی، حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر همدان، پیمانکار این پروژه مشخص شده و قرارداد آن به ارزش 379 میلیارد تومان با شرکت اصفهانی بناسازان سپاهان منعقد شده است؛ شرکتی که به گفته حیدری، سابقه اجرای مرحله دوم پل غدیر را در کارنامه خود دارد.
این قرارداد، پروژه 13 آبان را از مرحله مطالعات و انتخاب پیمانکار عبور داده و به مسیر اجرای عمرانی نزدیک‌تر کرده است؛ طرحی که با توجه به جایگاه این محدوده در شبکه ارتباطی شهر، اهمیت آن تنها به یک تقاطع محدود نمی‌شود.
از تغییر میدان تا طراحی تقاطع غیرهمسطح
تبدیل میدان 13 آبان به چهارراه چراغ‌دار در سال 1401، بخشی از تلاش مدیریت شهری برای بهبود نظم ترافیکی در این محدوده بود. با این حال، تجربه سال‌های بعد نشان داد که مدیریت ترافیک در چنین نقطه‌ای، با توجه به حجم تردد و ارتباط آن با مسیرهای پیرامونی، به راهکاری با ظرفیت بیشتر نیاز دارد.
ترافیک این محدوده صرفاً به یک چهارراه محدود نیست؛ جریان خودروها در مسیرهای مرتبط، از جمله بلوار ولایت، بر شرایط عبورومرور در این بخش از شهر تأثیر می‌گذارد و اختلال در یک نقطه می‌تواند به شکل‌گیری صف‌های طولانی‌تر در معابر اطراف منجر شود. از این رو، بررسی راهکارهای زیرساختی و تغییر در ساختار عبور خودروها به یکی از ضرورت‌های ساماندهی این محدوده تبدیل شده است.
در طرح جدید، اجرای تقاطع غیرهمسطح و ایجاد دوربرگردان در بلوار ولایت مورد توجه قرار گرفته است. چنین رویکردی با هدف بازتنظیم مسیرهای حرکتی و بهبود توزیع جریان ترافیک دنبال می‌شود و می‌تواند در صورت اجرای مناسب و هماهنگی با سایر اجزای شبکه معابر، به کاهش تداخل حرکتی و روان‌تر شدن تردد در محدوده کمک کند.
پروژه از مرحله مطالعات و مناقصه عبور کرد
یکی از مراحل تعیین‌کننده در پیشبرد پروژه‌های عمرانی، تبدیل مطالعات و تصمیم‌های مدیریتی به قرارداد اجرایی است. پروژه تقاطع غیرهمسطح دوربرگردان 13 آبان نیز پس از انجام مطالعات و برگزاری مناقصه، اکنون با مشخص‌شدن پیمانکار و انعقاد قرارداد، وارد مرحله تازه‌ای شده است.
پیش از این، سیدمسعود حسینی، شهردار همدان، از انجام مطالعات پروژه و برگزاری فرآیند مناقصه خبر داده و اعلام کرده بود که پس از مشخص‌شدن برنده، عملیات اجرایی آغاز می‌شود. در ادامه این روند، حیدری، رئیس کمیسیون فنی، عمرانی، حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر همدان، از تعیین پیمانکار و انعقاد قرارداد 379 میلیارد تومانی با شرکت بناسازان سپاهان خبر داده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در اسناد مناقصه، مدت اجرای پروژه 12 ماه پیش‌بینی شده بود. با توجه به انعقاد قرارداد، پیگیری زمان آغاز عملیات، روند پیشرفت کار و رعایت برنامه زمان‌بندی، از موضوعات مهم پیش‌رو خواهد بود.
ظرفیت مهندسی بومی؛ مطالبه‌ای در کنار اجرای پروژه
هم‌زمان با اعلام خبر انعقاد قرارداد، رئیس کمیسیون فنی، عمرانی، حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر همدان بر ضرورت استفاده از توان مهندسان بومی تأکید کرده است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که پروژه‌های عمرانی شهری، علاوه بر ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز، می‌توانند زمینه بهره‌گیری از دانش تخصصی، تجربه حرفه‌ای و ظرفیت‌های فنی موجود در استان را نیز فراهم کنند.
در اجرای طرح‌هایی مانند تقاطع غیرهمسطح 13 آبان، کیفیت طراحی و اجرا، مدیریت هزینه‌ها، رعایت استانداردهای فنی و پایبندی به زمان‌بندی، در کنار نظارت مستمر بر مراحل مختلف کار اهمیت دارد. استفاده از ظرفیت مهندسان توانمند همدان نیز می‌تواند در صورت پیش‌بینی سازوکار مناسب، بخشی از نیازهای تخصصی پروژه را پوشش دهد.
اهمیت پروژه فراتر از یک تقاطع
تقاطع 13 آبان را نمی‌توان تنها یک پروژه موضعی در یکی از نقاط شهر دانست. این محدوده در ارتباط با چند محور شهری قرار دارد و تغییر در نحوه عبورومرور آن می‌تواند بر جریان ترافیک مسیرهای پیرامونی اثر بگذارد. از این منظر، اجرای تقاطع غیرهمسطح باید در چارچوب مدیریت شبکه‌ای ترافیک همدان ارزیابی شود؛ رویکردی که به جای تمرکز صرف بر یک نقطه، ارتباط میان معابر و تأثیر متقابل آنها بر یکدیگر را در نظر می‌گیرد.
در صورت اجرای موفق طرح و متناسب‌بودن هندسه تقاطع با الگوی تردد، کاهش توقف خودروها، کوتاه‌ترشدن صف‌های ترافیکی و بهبود جریان عبورومرور از جمله نتایج مورد انتظار خواهد بود. کاهش زمان سفر و مصرف سوخت و افزایش بهره‌وری شبکه معابر نیز از منافع احتمالی روان‌ترشدن ترافیک به شمار می‌رود؛ البته تحقق این آثار به کیفیت اجرا، نحوه هدایت جریان‌های حرکتی و هماهنگی طرح با سایر مسیرهای مرتبط بستگی دارد.
از سوی دیگر، مدیریت ترافیک تنها با ساخت یک تقاطع به پایان نمی‌رسد. نحوه اتصال مسیرها، ساماندهی دوربرگردان‌ها، ایمنی عبور خودروها و عابران پیاده و ارزیابی شرایط ترافیکی پس از بهره‌برداری، عواملی هستند که در میزان اثربخشی پروژه نقش خواهند داشت.
آزمون اصلی؛ اجرای به‌موقع و تحقق اهداف ترافیکی
پروژه تقاطع غیرهمسطح 13 آبان، حاصل مواجهه چندساله با یکی از مسائل ترافیکی همدان و تلاش برای یافتن راهکاری متناسب با شرایط این محدوده است. تغییر میدان به چهارراه در سال 1401 و حرکت بعدی به سمت اجرای تقاطع غیرهمسطح، نشان‌دهنده تداوم جست‌وجو برای ساماندهی این نقطه پرتردد است.
اکنون با مشخص‌شدن پیمانکار و انعقاد قرارداد 379 میلیارد تومانی، توجه‌ها به مرحله اجرا معطوف شده است؛ مرحله‌ای که کیفیت عملکرد پیمانکار، نظارت فنی، مدیریت هزینه و زمان و میزان انطباق عملیات با مطالعات انجام‌شده، نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه نهایی خواهد داشت.
آنچه اهمیت این پروژه را دوچندان می‌کند، ضرورت تبدیل اعتبار و برنامه‌ریزی به نتیجه‌ای ملموس در زندگی روزمره شهروندان است. تقاطعی که با هدف ساماندهی جریان ترافیک اجرا می‌شود، زمانی می‌تواند به اهداف خود نزدیک شود که علاوه بر تکمیل زیرساخت، در عمل نیز به بهبود عبورومرور و کاهش فشار ترافیکی بر محدوده و معابر مرتبط کمک کند.
به این ترتیب، پروژه 13 آبان اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته است که پس از مطالعات، تصمیم‌گیری و انتخاب پیمانکار، باید ظرفیت خود را در میدان اجرا نشان دهد؛ مسیری که نتیجه آن نه فقط با پایان عملیات عمرانی، بلکه با میزان اثربخشی تقاطع در شبکه ترافیکی همدان سنجیده خواهد شد.